6.1. JĘZYKOWA GRAWITACJA

EN

Jest w języku uzus, który moglibyśmy porównać do zjawiska na Ziemi naturalnego, a mianowicie grawitacji. Może on nam pomóc wybierać ramy czasowe oraz decydować między Aspektami Perfect i Simple.

W Rozdziale 6 zaczęliśmy od zegarów i gruntu w doświadczeniu. Zdarza się jednak nam ludziom mówić bez zegara lub dzielić nowościami.

Aspekt Perfect może być naszym wyborem gdy mowa o skutkach czegoś, lub podkreślamy zapatrywanie.
PICTURE: JIM'S UNCLE AND COUSIN

PICTURE: REAL-TIME OPEN FRAME
5. He has met Jim’s little cousin.
(Carl może powiedzieć, że dzieciak jest bardzo ciekawa świata; podkreślane jest osobiste wrażenie utrzymujące się do czasu teraźniejszego.)

PICTURE: REAL-TIME CLOSED FRAME
5a. He met Jim’s little cousin last summer.
(Było to kiedy Carl ostatnio odwiedził Jima; fraza last summer dostarcza gruntu w czasie i sprawia, że działa językowa grawitacja: zamykamy ramę.)

Nasze zamykanie ramy nie oznacza, że ​​musimy dzielić TERAŹNIEJSZOŚĆ od PRZESZŁOŚCI lub PRZYSZŁOŚCI. Moglibyśmy powiedzieć,
5b. He says (that) he met Jim’s little cousin last summer.

Aspekt Perfect ma zawsze ramę otwartą. Zawsze mówi o zakresie czasu.
PICTURE: REAL-TIME OPEN FRAME

Nie moglibyśmy powiedzieć,
5c. *He has met Jim’s little cousin last summer.
(W lingwistyce gwiazdka zazwyczaj oznacza wyrażenie niepoprawne).

Aby mówić o teraźniejszości oraz przeszłości lub przyszłości, bierzemy pod uwagę ramę i czasownik. Nie tylko Simple, także czasy Progressive mają ramę zamkniętą. Jeżeli zaniedbamy ramę czasową, nasza składnia może się “połamać”.
BROKEN TIME FRAME
5d. *He (says that he) has met Jim’s little cousin last summer.

Otwarta rama może sugerować skutki, wyróżnienie, oraz prospekty.
PICTURE: REAL-TIME OPEN FRAME
6. He has written ten books.
(Prawdopodobnie napisze więcej; jego pisarstwo przynależy z TERAŹNIEJSZOŚCIĄ.)

PICTURE: REAL-TIME CLOSED FRAME
6a. He wrote ten books.
(Może więcej nie napisze; jego pisarstwo przynależy z ramą czasową zamkniętą na PRZESZŁOŚCI.)

Zawsze jednak mamy na uwadze naszą grawitację.
6b. He wrote the book last year.
(Nie rozważamy, czy jego pisarstwo przynależy z TERAŹNIEJSZOŚCIĄ czy PRZESZŁOŚCIĄ. Mamy grunt pojęciowy i to sprawia, że działa nasza grawitacja).

Gramatyki klasyczne mogą sugerować Present Perfect w odpowiedzi na 6b:
6c. I have/haven’t seen the book.

Otawrta rama podkreślałaby zakres czasu. W codziennym amerykańskim raczej usłyszymy Aspekt Simple z gruntem kognitywnym:
6d. I never read / saw the book, and I was at the fair…
6e. I read it that summer.

Zapraszam do dalszej językowej podróży,
6.2. GRUNT GRAMATYCZNY.